leeuwarden

beschermen

‘Ik wil helpen met verzorgen”, zei de dochter. En zo gaan we samen beginnen. Een broos lichaam. Liefdevol doen we alle zorghandelingen voor hem voor het laatst. Als we klaar zijn, is het laatste beeld bij leven veranderd in een vredig beeld, waarbij iedereen hem herkent. “Zo is mijn man, onze vader en opa.“ We dekken hem toe met een ragfijne voile, zodat we beschermd naar hem kunnen blijven kijken.

Iedereen in het gezin doet iets wat past bij hem of haar. Waar de een verzorgtalent heeft, heeft de ander talent om alle zakelijke,administratieve handelingen te verzorgen. Ondertussen is het heel mooi om te zien dat voor de invulling van het afscheid een bewuste keuze gemaakt wordt om alles in de lijn van het leven te houden: eenvoud, zorgvuldig, gezinsgericht, liefdevol. De dominee versterkt deze levenskeuze door uit te spreken dat de keuze voor de lezing (herhaling van de bijzondere trouwlezing) wel heel uniek is. Nog nooit heeft hij deze strofe uit de bijbel in zijn lange loopbaan voorgelezen.
De dagen na het sterven tot het afscheid in intieme kring laten aan alle kanten de zorg voor hem zien. De liefde voor hem en de duidelijke keuze voor woorden en inhoud. Bij leven denken en praten over de dood leidt tot het liefdevol ragfijn beschermen van alles wat past bij het leven.

beschermen.jpg

vertrokken

voorbij.jpg

Vertrokken. Dit keer niet naar zijn geliefde 2e ‘vader’land, maar vertrokken uit dit leven. Vredig, omdat het lichaam niet meer verder kon. Een markante man die op geheel eigen wijze zijn leven invulling heeft gegeven. Eerst door te leven volgens de klassieke samenlevensvormen en uiteindelijk te kiezen voor datgene wat helemaal bij hem paste. Op de dag van het afscheid kwamen beide levens bij elkaar in prachtige beelden en dierbare woorden. Zijn afscheid: gekozen vanuit alle persoonlijke wensen die, voorzien van zijn paraaf, keurig gebundeld zaten in een blauwe ordner bij hem thuis. Een afscheid waarin, naast alle levensstappen, ook het gemis van zijn veel te jong gestorven zoon een plaats kreeg. Hoe dierbaar. Voor iedereen een plek. Zijn naam leeft voort bij zijn zoon.
Vertrokken uit het leven, maar niet vergeten.

- Allerzielen, 2 november 2018 -

afscheid nemen is dichterbij komen

Allerzielen: een traditioneel moment om met je eigen gedachten het leven van je dierbaren te herinneren, die je aan de dood hebt moeten afstaan. Een dierbaar moment om even stil te staan. Even de hectiek van alle dag los te laten en de stilte op zoeken.  Of geraakt worden door samen een kaars aan te steken, door aanwezig te zijn bij de zegening van je geliefde. Door te luisteren naar prachtige a-capella gezongen muziek. Of naar de namen die worden uitgesproken van alle dierbaren die zijn overleden.
Of te blijven mijmeren over teksten die je aangereikt krijgt. Ik deel ze graag.

”Als je van iemand houdt en je bent van hem gescheiden, kan niets de leegte van zijn afwezigheid vullen. Je moet dat niet proberen. Je moet eenvoudig aanvaarden en volharden.
Dat klinkt hard, maar het is ook een grote troost, want zolang de leegte blijft, blijf je aldoor met elkaar verbonden.

Het is fout te zeggen: God vult die leegte. Hij vult haar helemaal niet, integendeel. Hij houdt die leegte leeg en helpt ons zo de vroegere gemeenschap met elkaar te bewaren, zij het dan ook in pijn. Hoe mooier en rijker de herinneringen, des te moeilijker de scheiding.
Maar dankbaarheid verandert de pijn der herinneringen in stille vreugde.

De mooie dingen van vroeger zijn geen doorn in het vlees, maar een kostbaar geschenk dat je meedraagt. Je moet zorgen dat je niet in je herinneringen blijft graven en je erin verliest.
Een kostbaar geschenk bekijk je niet aldoor, maar alleen op bijzondere ogenblikken. Buiten die ogenblikken is het een verborgen schat, een veilig bezit.
Dan wordt het verleden een blijvende bron van vreugde en van kracht. ‘


Dietrich Bonhoeffer.


………………

Wie legt me uit hoe alles werkt

Hoe groot het gat is tussen nu en nooit

En hoe het komt dat ik nu merk

Jij bent weg, maar dichterbij dan ooit

………………


Blof

getijde

van eb naar vloed.jpg

Loslaten van het leven is net als de getijde. Bij vloed is alles in overvloed aanwezig. Maar met het wegvloeien van het water, blijft alleen de basis over. Een wad, waar de tekeningen van het leven op een bijzondere manier zichtbaar zijn. Tegelijkertijd de wetenschap dat deze broosheid weer weg vloeit als het water weer tot vloed gaat stijgen. Afscheid is als eb: gefocust zijn op alle kleine details, vastleggen in je herinnering wat allemaal dierbaar is aan het leven met je dierbare, durven voortleven met de gedachte dat de dood een bevrijding is als het lichaam niet meer kan. En weten dat de vloed met zijn overvloedig water de zonnestralen weer zal laten weerspiegelen op alles wat (onzichtbaar) is.

accepteren en waarderen

accepteren en waarderen.jpg

Afscheid is ……………………………...………. voor ieder mens uniek.
Als je geen kwaliteit van leven meer ervaart omdat je lichaam geen fysieke mogelijkheden meer heeft, dan vraagt dat acceptatie en waardering. Acceptatie dat je de goede keuzes maakt. Waardering omdat je durft.

En voor je dierbaren geldt dat óók. Acceptatie door je in alle stappen bij te staan. Waardering doordat je duidelijk bent over wat je wilt bij je afscheid.

Afscheid is ………………… acceptatie en waardering voor het los durven laten van wat je hier had.
Afscheid is ………………… ondersteunen en er zijn.

water

water.jpg

Mens worden doe je beschermd in het lichaam van je moeder. Met (vrucht)water om je heen hoop je dat alle celdelingen zo mogen gaan dat je lichaam tot leven mag komen. Soms breekt je levenspad al vroeg af en is het wonder van leven voor jou absoluut niet mogelijk. Je wordt (met verdriet) geboren. Je bent prachtig én het is direct zichtbaar dat leven nooit voor jou zou kunnen. Je wordt tot je afscheid liefdevol bekeken, aangeraakt, omringd met liefde, terwijl je rustig in een bakje met gewoon koud water ligt. Je hebt een dappere moeder en vader die al het moeilijke van afscheid nemen niet uit te weg gaan.

Het koude water om je heen maakt dat je mooi blijft, dat er foto's van je gemaakt kunnen worden, dan er om je gehuild wordt, dat je opa en oma je hebben mogen zien, dat ......kortom dat je geboorte én je dood herinneringen voor eeuwig hebben gemaakt. 

Water: eerst vruchtwater om in te groeien. Daarna kraanwater om in te bewaren, te koesteren en levensherinneringen te maken. En, natuurlijk, naast het dapper zijn van je ouders, ook tranen van verdriet. Met zoveel zorg kun je overgaan naar 'de andere kant'. 

deur

Met de dood wordt de deur van het leven gesloten. Soms is daar een aanloop-tijd voor nodig van afstand nemen van werk, afstand nemen van fysieke gezondheid, afstand nemen van ........... Ja, eigenlijk komt alles wat je lief is in het leven in een ander perspectief te staan als de dood het leven overneemt. Dierbaar is het als je tot je uitvaart gewoon in je veilige omgeving van je eigen huis mag blijven. Een vertrouwde omgeving, bij leven én bij dood.
En voor je dierbaren: afscheid nemen van het leven, het sluiten van je levensdeur, vraagt om samen én ieder voor zich keuzes maken hoe en wat je belangrijk vindt bij afscheid nemen. Waardevol is het als de uitvaart een sfeer kan laten zien van verbinding én eigenheid. 
De dood: een deur wordt gesloten en opent altijd ergens weer een nieuwe.   

gesloten.jpg

warme herinneringen

warme herinneringen.jpg

In een lang leven samen maak je veel herinneringen voor later. Als de fysieke beperkingen zo groot worden dat de dood een oplossing is, dan ben je blij voor de overledene. Je denkt dat rouwen dan niet nodig is. Maar niets is minder waar: meer dan 60 jaar bij elkaar zijn, betekent gewoon je maatje missen. Afscheid nemen in liefde geeft gelukkig ruimte om je eigen pad te kiezen wat je wel en wat je niet wilt. Bijv. om samen met je zonen en hun gezinnen keuzes te maken die helemaal aansluiten bij de familiewaarde. Mooi is het personeel van de plek waar je partner de laatste jaren uit zorg heeft moeten wonen, een ere haag maakt bij het uitdragen. Mooi is het om overladen te worden met kaarten ook al het je het afscheid in heel intiem familieverband gedaan. En als het laatste afscheid betekent dat je met elkaar als familie liefdevolle levensherinnering op kunt halen, dan is de warmte voelbaar.